ഓണം എന്ന വാക്ക് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ എന്റെ മനസ്സിൽ ആദ്യം വിരിയുന്നത് ഒരു പൂക്കളമാണ്. പല നിറങ്ങളിലുള്ള പൂക്കൾ ചേർത്ത് മുറ്റത്ത് ഒരുക്കിയ ഒരു പൂക്കളം മാത്രമല്ല അത്. എന്റെ ബാല്യത്തിന്റെ നിറങ്ങളും ചിരികളും സൗഹൃദങ്ങളും സ്നേഹവും ചേർന്നുണ്ടായ ഒരു ഓർമപ്പൂക്കളമാണ്. ഓരോ പൂവിനും ഓരോ ഓർമയുണ്ട്. ചില പൂക്കൾ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പമുള്ള കളികളുടെ ഓർമകളാണെങ്കിൽ, ചിലത് അയൽവാസികളുടെ വീട്ടിൽ നിന്നു ലഭിച്ച സ്നേഹത്തിന്റെ ഓർമകളാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയാലും എന്റെ ഓണക്കാല ഓർമകൾക്ക് ഇന്നും പുതുമ നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ഞാൻ ഒരു മുസ്ലിം കുടുംബത്തിലാണ് വളർന്നത്. എന്നാൽ ഓണം ഞങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും അന്യമായ ഒരു ആഘോഷമായിരുന്നില്ല. ഓണം ആരുടെ ആഘോഷമാണ്, ഏത് മതക്കാരാണ് ആഘോഷിക്കേണ്ടത് എന്നൊന്നും ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ ചർച്ചയായിരുന്നില്ല. ഓണം വന്നാൽ ഞങ്ങളും അതിന്റെ സന്തോഷത്തിൽ പങ്കുചേരും. മുറ്റത്ത് പൂക്കളം ഇടും, ഓണക്കളികളിൽ പങ്കെടുക്കും, അയൽവാസികളുടെ വീട്ടിലെ ഓണാഘോഷങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടെ പങ്കെടുക്കും. ഞങ്ങളുടെ നാട്ടിൽ മതങ്ങൾ വേറെയായിരുന്നെങ്കിലും മനസ്സുകൾ തമ്മിൽ വലിയ അകലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഓണം ആ മനസ്സുകളെ കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കുന്ന ഒരു അവസരമായിരുന്നു.
ഓണം അടുത്തെത്തുമ്പോൾ തന്നെ നാട്ടിലെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക മാറ്റം അനുഭവപ്പെടും. വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കും, മുറ്റങ്ങൾ വൃത്തിയാക്കി അലങ്കരിക്കും. രാവിലെ വഴിയിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ പല വീടുകളുടെയും മുറ്റത്ത് പൂക്കളം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത് കാണാം. ഓരോ വീട്ടിലെയും പൂക്കളത്തിന് ഓരോ ഭംഗിയായിരുന്നു. ചില പൂക്കളങ്ങൾ വലുതായിരിക്കും, ചിലത് ചെറുതായിരിക്കും. എന്നാൽ അവയെല്ലാം കാണുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ഒരു പ്രത്യേക സന്തോഷം തോന്നും.
എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നത് കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പൂക്കൾ ശേഖരിക്കാൻ പോകുന്നതായിരുന്നു. രാവിലെ തന്നെ ഞങ്ങൾ കൂട്ടമായി ഇറങ്ങും. കൈയിൽ ചെറിയ പാത്രങ്ങളോ കവറുകളോ ഉണ്ടാകും. വഴിയരികിലും പറമ്പുകളിലും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന പൂക്കൾ കണ്ടാൽ അവ ശേഖരിക്കും. ഒരു വീട്ടുമുറ്റത്ത് മനോഹരമായ പൂവ് കണ്ടാൽ അതിലേക്ക് നോക്കി നിൽക്കാനും ചിലപ്പോൾ മറന്നുപോകും. പൂക്കൾ ശേഖരിക്കാനാണ് പോയതെങ്കിലും പലപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ യാത്ര കളിയിലേക്കും ചിരിയിലേക്കും വഴിമാറും.
“അവിടെ നല്ല പൂവുണ്ട്!” എന്ന് ഒരാൾ വിളിച്ചുപറഞ്ഞാൽ എല്ലാവരും അങ്ങോട്ടേക്ക് ഓടും. ഒരാൾ പൂവ് പറിച്ചാൽ മറ്റൊരാൾ അതിലും നല്ലത് തേടിപ്പോകും. ആരാണ് കൂടുതൽ പൂക്കൾ ശേഖരിച്ചതെന്ന കാര്യത്തിൽ ചെറിയൊരു മത്സരവുമുണ്ടാകും. ചിലപ്പോൾ പൂക്കളേക്കാൾ കൂടുതൽ മണ്ണും ഇലകളും കൊണ്ടായിരിക്കും വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തുക. എന്നാലും അതൊന്നും ഞങ്ങൾക്ക് പ്രശ്നമല്ലായിരുന്നു. വീട്ടിലെത്തിയാൽ ശേഖരിച്ച പൂക്കൾ എല്ലാം മുറ്റത്ത് നിരത്തിവെക്കും.
പിന്നെ തുടങ്ങും പൂക്കളം ഒരുക്കുന്ന തിരക്ക്. പൂക്കളുടെ നിറങ്ങൾ വേർതിരിച്ച് വയ്ക്കും. ഏത് പൂവ് നടുവിൽ ഇടണം, ഏത് പൂവ് ചുറ്റും ഇടണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് എല്ലാവരും അഭിപ്രായം പറയും. ഒരാൾ തയ്യാറാക്കിയ രൂപം മറ്റൊരാൾക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടില്ല. ചെറിയ തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. കുറച്ചുനേരം കഴിഞ്ഞാൽ അതെല്ലാം മറന്ന് വീണ്ടും എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് പൂക്കളം ഒരുക്കും. പൂക്കളം പൂർത്തിയായിക്കഴിഞ്ഞാൽ അതിനു ചുറ്റും നിന്ന് അതിനെ നോക്കി നിൽക്കുന്ന നിമിഷം വളരെ സന്തോഷമുള്ളതായിരുന്നു.
ഞങ്ങളുടെ അയൽവാസികളുമായുള്ള ഓണക്കാല ബന്ധവും വളരെ പ്രത്യേകമായിരുന്നു. ഞങ്ങളുടെ അയൽവാസികളിൽ ഹിന്ദു കുടുംബങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ വീട്ടിലാണ് പലപ്പോഴും ഓണസദ്യ ഒരുക്കിയിരുന്നത്. ഓണം അടുത്തെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഞങ്ങൾക്കും അവരുടെ വീട്ടിൽനിന്ന് ക്ഷണം ലഭിക്കും. ആ ക്ഷണം കിട്ടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സന്തോഷം ഇന്നും ഓർക്കുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ചിരി വരും. ഒരു വലിയ വിരുന്നിലേക്ക് ക്ഷണം കിട്ടിയതുപോലെയായിരുന്നു ഞങ്ങൾക്ക് അത്.
അവരുടെ വീട്ടിൽ ഓണസദ്യ ഒരുക്കുന്ന ദിവസം അവിടെയാകെ ഒരു പ്രത്യേക തിരക്കായിരിക്കും. അടുക്കളയിൽനിന്ന് വരുന്ന വിഭവങ്ങളുടെ മണം ദൂരെ നിന്നുതന്നെ അറിയാം. ഞങ്ങൾ ഇടയ്ക്കിടെ അടുക്കളയുടെ ഭാഗത്തേക്ക് എത്തിനോക്കും. എന്തൊക്കെയാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് നോക്കും. ചിലപ്പോൾ “ഇനി എപ്പോഴാണ് സദ്യ?” എന്ന് ചോദിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ ചുറ്റിക്കറങ്ങും. സദ്യ കഴിക്കാൻ ഇനിയും സമയം ബാക്കിയുണ്ടെങ്കിലും ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് ഇതിനകം തന്നെ വാഴയിലയുടെ മുന്നിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ടാകും.
അവരുടെ വീട്ടിൽ ഒരുക്കുന്ന ഓണസദ്യ എനിക്ക് ഒരിക്കലും മറക്കാനാവാത്ത ഒരു അനുഭവമാണ്. വാഴയില വിരിച്ച് എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കും. ചോറും പരിപ്പും സാമ്പാറും അവിയലും തോരനും കാളനും ഓലനും പച്ചടിയും കിച്ചടിയും അച്ചാറും പപ്പടവും പഴവും പലതരം വിഭവങ്ങളും ഇലയിൽ നിറയും. ഒടുവിൽ പായസം കൂടി എത്തുമ്പോൾ സദ്യ പൂർണമാകും. ഓരോ വിഭവവും കഴിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ രുചി ആസ്വദിക്കുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ സന്തോഷം എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നതിലായിരുന്നു.
സദ്യ കഴിക്കുന്നതിനിടയിൽ മുതിർന്നവർ തമ്മിൽ സംസാരിക്കും. കുട്ടികൾ തമ്മിൽ തമാശ പറയും. ചിലപ്പോൾ ആരെങ്കിലും പറഞ്ഞ ഒരു ചെറിയ തമാശയിൽ എല്ലാവരും പൊട്ടിച്ചിരിക്കും. ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിനിടയിലും കുട്ടികൾക്ക് കളിക്കാനുള്ള ആവേശമായിരിക്കും. സദ്യ കഴിഞ്ഞാൽ ഉടൻ തന്നെ പുറത്തേക്ക് ഓടും. ആരെങ്കിലും ഊഞ്ഞാലിൽ കയറും, മറ്റുള്ളവർ അതിന്റെ ഊഴത്തിനായി കാത്തുനിൽക്കും. ചിലർ ഓടിക്കളിക്കും. ചിലർ പൂക്കളത്തിനരികിൽ ഇരുന്ന് സംസാരിക്കും.
അവരുടെ വീട്ടിലെ ഓണാഘോഷങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ ആരും മതത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിരുന്നില്ല. അവർ ഹിന്ദുക്കളും ഞങ്ങൾ മുസ്ലിംകളും ആണെന്ന വ്യത്യാസം അന്നത്തെ സന്തോഷത്തിനിടയിൽ എവിടെയോ അലിഞ്ഞുപോകും. ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും കളിക്കുമ്പോഴും ചിരിക്കുമ്പോഴും ഞങ്ങൾ വെറും അയൽവാസികളും സുഹൃത്തുക്കളുമായിരുന്നു. ആ ചെറിയ പ്രായത്തിൽ അതിന്റെ വലിയ അർത്ഥം ഞങ്ങൾക്കറിയില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് പിന്നോട്ടുനോക്കുമ്പോൾ ആ അനുഭവങ്ങളുടെ വില എത്ര വലുതാണെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നു.
ഓണം എനിക്ക് അങ്ങനെ ഒരു ഉത്സവം മാത്രമല്ല; ഒരുമയുടെ ഒരു പാഠം കൂടിയാണ്. മതവും ജാതിയും വ്യത്യസ്തമായാലും മനുഷ്യരുടെ സന്തോഷവും സ്നേഹവും ഒരുപോലെയാണെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയത് ഇത്തരം അനുഭവങ്ങളിലൂടെയാണ്. ഒരു വീട്ടിൽ ഒരുക്കിയ സദ്യ മറ്റൊരു വീട്ടിലെ കുട്ടികൾക്കും സ്നേഹത്തോടെ പങ്കുവെക്കുമ്പോൾ അതൊരു ഭക്ഷണവിരുന്നിനേക്കാൾ വലിയ കാര്യമായി മാറുന്നു. അതിൽ മനുഷ്യബന്ധത്തിന്റെ രുചിയുണ്ട്.
ഓണക്കാലത്ത് ഞങ്ങളുടെ നാട്ടിലെ വഴികൾക്കും ഒരു പ്രത്യേക ഭംഗിയുണ്ടായിരുന്നു. പല വീടുകളുടെയും മുറ്റത്ത് പൂക്കളങ്ങൾ കാണാം. കുട്ടികളുടെ ചിരിയും ഓണക്കളികളുടെ ശബ്ദവും എല്ലായിടത്തും കേൾക്കാം. പുതിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച് എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ നടക്കും. ഒരാളുടെ വീട്ടിലെ ആഘോഷം മറ്റൊരാളും സ്വന്തമായിത്തന്നെ കാണും. അയൽവാസികളുടെ വീട്ടിൽ എന്തെങ്കിലും പ്രത്യേകമായി ഉണ്ടെങ്കിൽ ഞങ്ങളും അതിൽ പങ്കുചേരും. അതുപോലെ ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിലെ സന്തോഷങ്ങളിലും അവരും പങ്കാളികളാകും.
തിരുവോണദിവസം പ്രത്യേകമായൊരു സന്തോഷമായിരുന്നു. രാവിലെ തന്നെ കുളിച്ച് പുതിയ വസ്ത്രം ധരിക്കും. വീട്ടിൽ എല്ലാവരും തിരക്കിലായിരിക്കും. പൂക്കളത്തിന് മുന്നിൽ വിളക്ക് തെളിക്കും. ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും പരസ്പരം ഓണാശംസകൾ നേരും. എന്നാൽ എനിക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാത്തിരുന്നത് അയൽവാസികളുടെ വീട്ടിൽനിന്നുള്ള ക്ഷണമായിരുന്നു. അവിടേക്ക് പോകുന്ന വഴിയിൽ തന്നെ മനസ്സിൽ ഓണസദ്യയുടെ ചിന്തകൾ നിറയും.
അവിടെ ചെന്നാൽ ആദ്യം പൂക്കളം കാണും. അതിനുശേഷം വീട്ടിലുള്ളവരുമായി സംസാരിക്കും. പിന്നെ സദ്യയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ കാണും. സമയം അടുത്തുവരുന്തോറും വിശപ്പും ആവേശവും കൂടും. ഒടുവിൽ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചിരുന്ന് സദ്യ കഴിക്കുമ്പോൾ ആ ദിവസത്തെ സന്തോഷം പൂർണമാകും. സദ്യ കഴിഞ്ഞ് കുട്ടികൾ വീണ്ടും കളികളിലേക്ക് മടങ്ങും. വൈകുന്നേരം വരെ ചിരിച്ചും കളിച്ചും സമയം പോകുന്നത് അറിയില്ല.
പിന്നീട് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. എന്നാൽ മനസ്സിൽ നിറയെ സന്തോഷമായിരിക്കും. അന്നത്തെ പൂക്കളും സദ്യയും കളികളും ചിരികളും എല്ലാം മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും തെളിയും. അടുത്ത ഓണം എപ്പോഴാണ് വരുന്നതെന്ന് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കും ഉറങ്ങാൻ പോകുന്നത്.
ഇന്ന് ആ ദിവസങ്ങളെ ഓർക്കുമ്പോൾ ചിലപ്പോൾ അത്ഭുതം തോന്നാറുണ്ട്. അന്ന് വളരെ സാധാരണമായി തോന്നിയിരുന്ന പല കാര്യങ്ങൾക്കും ഇന്ന് വലിയ അർത്ഥമുണ്ട്. കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പൂക്കൾ ശേഖരിച്ചത്, അയൽവാസികളുടെ വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണം ലഭിച്ചത്, എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് സദ്യ കഴിച്ചത്, മതഭേദമില്ലാതെ ഒരുമിച്ച് ചിരിച്ചത് — ഇതെല്ലാം എന്റെ ബാല്യത്തിന്റെ വിലപ്പെട്ട ഓർമകളാണ്.
കാലം മാറി. ബാല്യം പതുക്കെ പിന്നിലായി. അന്നത്തെ പോലെ രാവിലെ മുതൽ വൈകുന്നേരം വരെ കളിക്കാനും പൂക്കൾ തേടി നടക്കാനും ഇപ്പോൾ കഴിയാറില്ല. പലരും പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മാറി. ചില ബന്ധങ്ങൾ അകലുകയും ചില മുഖങ്ങൾ ഓർമകളിൽ മാത്രം അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും ഓണം വരുമ്പോൾ ആ പഴയ ദിവസങ്ങൾ എന്റെ മനസ്സിൽ വീണ്ടും ജീവൻ പ്രാപിക്കും.
ഒരു പൂവിന്റെ മണം പോലും ചിലപ്പോൾ എന്നെ പഴയ ഓണക്കാലത്തിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകും. മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞിരുന്ന പൂക്കളം ഓർമ വരും. കൂട്ടുകാരുടെ ചിരി കേൾക്കുന്നതുപോലെ തോന്നും. അയൽവാസികളുടെ വീട്ടിൽനിന്ന് ഉയർന്നിരുന്ന സദ്യയുടെ മണം മനസ്സിൽ നിറയും. “സദ്യയ്ക്ക് വന്നോളൂ” എന്ന സ്നേഹപൂർവമായ വിളി ഇന്നും ചെവിയിൽ മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നും.
ഓണം എന്നെ പഠിപ്പിച്ച ഏറ്റവും വലിയ പാഠം ഒരുമയുടെതാണ്. ആഘോഷങ്ങൾക്ക് മതത്തിന്റെ അതിരുകളില്ലെന്നും സ്നേഹത്തിന് വേർതിരിവുകളില്ലെന്നും എന്റെ ഓണക്കാല അനുഭവങ്ങൾ എന്നെ പഠിപ്പിച്ചു. ഒരാളുടെ വീട്ടിലെ ആഘോഷത്തിൽ മറ്റൊരാൾ സന്തോഷത്തോടെ പങ്കുചേരുമ്പോഴാണ് ഒരു ആഘോഷം കൂടുതൽ മനോഹരമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ ഓർമയിലെ ഓണം ഒരു പൂക്കളത്തിന്റെയോ ഓണസദ്യയുടെയോ മാത്രം കഥയല്ല; മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും കഥ കൂടിയാണ്.
ഓരോ ഓണക്കാലവും വരുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു പഴയ മുറ്റം വീണ്ടും തെളിയും. അവിടെ നിറമുള്ള പൂക്കൾകൊണ്ട് ഒരു പൂക്കളം വിരിഞ്ഞുകിടക്കും. അതിനു ചുറ്റും കുട്ടികളുടെ ചിരി മുഴങ്ങും. അടുത്ത വീട്ടിൽ സദ്യയുടെ തിരക്കായിരിക്കും. ആരോ സ്നേഹത്തോടെ വിളിക്കും. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അവിടേക്ക് ഓടിച്ചെല്ലും. ആ കാഴ്ചയിൽ മതങ്ങളുടെ പേരുകളില്ല; സ്നേഹത്തിന്റെ പേരുമാത്രമേയുള്ളൂ.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മധുരമുള്ള ഓർമകളിൽ ഒന്നാണ് ആ ഓണക്കാലം. മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞ പൂക്കളത്തേക്കാൾ മനോഹരമായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകളിൽ വിരിഞ്ഞ സൗഹൃദം. വാഴയിലയിലെ സദ്യയേക്കാൾ മധുരമായിരുന്നു അയൽവാസികളുടെ സ്നേഹം. ഓണക്കളികളേക്കാൾ സന്തോഷം നൽകിയിരുന്നത് എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ചിരിച്ച നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു.
എന്റെ ഓണം അതുകൊണ്ട് പൂക്കളത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല. അത് അയൽവീടുകളിലേക്ക് പടർന്ന സ്നേഹമായിരുന്നു; മതിലുകൾക്കപ്പുറം വളർന്ന സൗഹൃദമായിരുന്നു; വ്യത്യാസങ്ങൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിച്ച ഒരു മനോഹരമായ ഓർമയായിരുന്നു. ഇന്നും ആ ഓണം എന്റെ മനസ്സിൽ വാടാത്തൊരു പൂക്കളമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
"കടന്നുപോകുന്ന നിമിഷങ്ങൾ തിരികെ വരില്ല; പക്ഷേ അവയെ സ്നേഹത്തോടെ എഴുതിവെച്ചാൽ, ഓർമകളായി അവ എന്നും നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കും.”
— എഴുത്ത് : ഇറക്കിങ്ങൽ ഷാനിത